Definitie


Ongeval





Een ongeval is een onverwachte en ongewenste gebeurtenis (Onregelmatigheid) die resulteert in lichamelijk of geestelijk letsel of de dood van één of meer personen dan wel in materiële schade.

Gerelateerde begrippen

Bijna-ongeval:

Een ongewenste gebeurtenis die onder iets andere omstandigheden had kunnen resulteren in lichamelijk of geestelijk letsel van één of meer medewerkers dan wel materiële schade.

Near Miss:

Een vaak gehoord synoniem voor Bijna-ongeval is ook wel "Near miss", wat taalkundig natuurlijk flauwekul is, want het was bijna raak; niet bijna mis!

Ernstig ongeval:

De Arbeidsomstandighedenwet maakt bij ongevallen onderscheid naar ernst. Een ernstig ongeval is een ongeval met één of meer van de volgende kenmerken: dodelijke afloop; letsel dat naar redelijk oordeel blijvend zal zijn; ziekenhuisopname voor behandeling of observatie binnen 24 uur na optreden ongeval. (Arbowet, artikel 9, eerste lid)

Incident:

Incident is het verzamelbegrip waaronder alle soorten ongewenste gebeurtenissen (zowel spoors, als niet-spoorgerelateerd) te vangen zijn, zoals storingen, onregelmatigheden, ongevallen en bijna-ongevallen, ontsporingen, aanrijdigen, STS, brand, enzovoorts

Het ijsbergmodel

De neiging is vaak om alleen aandacht te besteden aan de gevallen die daadwerkelijk (grote) schade en/of letsel tot gevolg hebben gehad. Hiermee blijft een schat aan informatie onbenut, omdat:
  • relatief kleine incidenten en bijna-ongevallen in de basis dezelfde oorzaken hebben als echte ongevallen. Er heeft alleen in de laatste fase van het incident iets ontbroken waardoor bijvoorbeeld een bijna-ongeval zich niet verder heeft ontwikkeld tot een echt ongeval met bepaalde (ernstige) gevolgen;
  • daarnaast echte ongevallen (gelukkig) relatief zelden voorkomen, terwijl er naar verhouding veel gerelateerde bijna-ongevallen zijn. Getalsmatig zijn bijna-ongevallen daarom beter geschikt om mee of op te sturen dan de relatief zeldzame echte klappers.
Dit komt tot uitdrukking in het ijsbergmodel, zoals is weergegeven in de figuur hierboven. Er zijn weinig incidenten met grote gevolgen, maar veel incidenten met kleine, of zelfs geen gevolgen.

Het ijsbergmodel gaat uit van de filosofie, dat ernstige ongevallen het gevolg zijn van combinaties van onregelmatigheden en incidenten. Deze treden ieder afzonderlijk met relatief hoge frequentie op, maar zonder ernstige gevolgen, omdat het systeem er op ingericht is de gevolgen van fouten op te vangen. In sommige gevallen falen de veiligheidsbarrières, en groeit een combinatie van onregelmatigheden en/of incidenten uit tot een ongeval. Als het aantal onregelmatigheden en incidenten echter toeneemt, wordt ook de kans op ernstige ongevallen dus groter: het is een teken aan de wand. Deze ernstige ongevallen zijn "het topje van de ijsberg". Door de aanpak van veiligheidsincidenten te concentreren op de "onder water" liggende incidenten, wordt de basis van de ijsberg als het ware weggesmolten. Vermindering van incidenten zal dus op termijn ook een vermindering van ernstige ongevallen tot gevolg hebben.

Een meer diepgaande beschouwing over het ijsbergmodel is opgenomen in de Trendanalyse 2002.

Opmerking: Er bestaat binnen de veiligheidskunde overigens nog een tweede ijsbergmodel. Dit behandelt de kosten van incidenten. Grote lijn van dit ijsbergmodel is, dat de (voor iedereen zichtbare, boven water uitstekende) directe kosten van een incident (schade, letsel) slechts een fractie zijn van de totale kosten (grotendeels onder water), zoals productiestilstand, onderzoekskosten, verzuim, vervangende inhuur, herstel, inefficiency door noodmaatregelen e.d.

Ongeval of Ongeluk?

In het dagelijks spraakgebruik komt men vaak het begrip Ongeluk tegen terwijl een ongeval wordt bedoeld. Vanuit veiligheidskundig oogpunt verdient het de voorkeur om niet van ongelukken te spreken. Het woord "ongeluk" vergoeilijkt het incident. Immers, ongeluk is het tegenovergestelde van geluk, en daarmee min of meer een synoniem voor "pech". Denk ook aan uitspraken als "het gebeurde per ongeluk" of "het was een ongelukje".

Dus: heb je een ongeluk gehad? Pech gehad. Niks aan te doen. Met name dat laatste is veiligheidskundig gezien onacceptabel. Er dient immers gepoogd te worden om herhaling van een ongeval te voorkomen. En wat kan men doen tegen pech? Het noodlot? God? Een stelling die door sommige veiligheidskundigen daarom wordt gehanteerd is dat ongelukken 'Acts Of God' zijn, en daarmee niet te voorkomen. Gelukkig zijn dergelijke voorvallen uiterst zeldzaam. Ongevallen echter, hebben oorzaken die door mensen te beïnvloeden zijn en daarmee ook te voorkomen.

Ongevallen en incidenten in het spoorsysteem

De Inspectie Verkeer en Waterstaat ([IVW|Inspectie Verkeer en Waterstaat) brengt jaarlijks een Trendanalyse uit van de veiligheid van het spoorwegsysteem in Nederland. De afgelopen tien jaar raakten gemiddeld meer dan honderd Reizigers gewond, en gemiddeld iets minder dan één reiziger per jaar overleed (waarvan de meesten op het Perron door een aankomende trein werden gegrepen of tussen trein en perron vielen).



Naast ongevallen met treinreizigers gebeuren ook ongevallen met het spoorwegpersoneel Baanwerkers, Machinisten, Rangeerder, Conducteur, onbevoegden, spooroversteker en mensen in de omgeving van het spoor.

Opmerking: De Trendanalyse van IVW besteedt ook aandacht aan Suïcidaal. Dit is voor het slachtoffer in kwestie géén ongeval, omdat er sprake is van opzet. Voor het rijdend personeel dat een dergelijk incident meemaakt spreken we wel van een ongeval omdat het hun onverwacht overkomt en zij (doorgaans) geestelijk letsel oplopen als gevolg van het gebeurde.

Onderzoek

Soms wordt onderzoek uitgevoerd als een Onregelmatigheid heeft plaatsgevonden: het zogenaamde Incidentenonderzoek. In ieder geval moeten ongevallen worden onderzocht.

Literatuur
  • Inleiding Incidentenonderzoek, ProRail Veiligheid & Milieu, versie 6.0 van 15 februari 2005.
  • Trendanalyse 2005: Trends in de veiligheid van het spoorwegsysteem in Nederland (IVW, 3 april 2006).http://www.ivw.nl


Deze gegevens stammen uit Railpedia. Railpedia is in 2010 in Infrasite opgenomen.
Wilt u gegevens gewijzigd hebben of heeft u vragen, neemt u dan contact op met de redactie van Infrasite.

This page was last changed in Railpedia on Apr 30, 2008 by katja torbijn.


Deze definitie of dit lemma wijzigen? Een nieuw lemma starten? Dat kan! Klik hier en mail ons!


Deel dit artikel:                   





Meer internationaal goederentransport per spoor
Nieuwsbericht
ProRail: The sky is the limit
Nieuwsbericht
ProRail slingert spoorbrugspringers op de bon
Nieuwsbericht
16 dagen spoorvernieuwing tussen Utrecht Centraal - Ede-Wageningen/Rhenen
Nieuwsbericht
Ricardo expertise helps Amsterdam new North-South metro line into service
Nieuwsbericht
Royal HaskoningDHV neemt railactiviteiten van Verebus over
Nieuwsbericht
Proef met gele overweg geslaagd
Nieuwsbericht
Nominaties Nationale Staalprijs en Nationale Duurzaamheidsprijs
Nieuwsbericht
60.000 bezoekers bij de opening Noord/Zuidlijn
Nieuwsbericht
Record aantal treinen rijdt op tijd
Nieuwsbericht
12 dagen bouwen aan derde spoor Betuweroute Zevenaar-Duitsland
Nieuwsbericht
Alstom shareholders approve combination with Siemens' Mobility business
Nieuwsbericht
Nijmegen krijgt een extra entree
Nieuwsbericht
Aanpak spooroverwegen voor een veilig spoor
Nieuwsbericht
Eerste belangrijke stap naar Klimaatakkoord
Nieuwsbericht
Het spoor biedt meer mobiliteit per kilometer
Nieuwsbericht
Veiligheidsmaatregelen langs spoor moeten beter
Nieuwsbericht
Grote spoorvernieuwing rond Leiden van start
Nieuwsbericht
Nieuwe maatregel na incident Kijfhoek
Nieuwsbericht
ProRail: Aantal ongevallen vrachtwagens toegenomen
Nieuwsbericht
Meer reismogelijkheden, meer treinen en snellere verbindingen bij Zwolle
Nieuwsbericht
ProRail blijft op top CO2-Prestatieladder
Nieuwsbericht
ProRail opent meldpunt gevaarlijke situaties op overwegen
Nieuwsbericht








[Banners]